Diyabet hastalarının hastalıklarıyla ilgili eğitimi yeterli mi?

Kübra Canarslan Demir , Burak Turgut , Simay Akyüz , Fatma Sena Konyalıoğlu

  • Kübra Canarslan Demir: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  • Year : 2025
  • Vol : 41
  • Issue : 3
  •  Page : 115-123
ÖZ
Amaç: Diyabetik ayak ülserleri (DAÜ), diyabetin en ciddi ve maliyetli komplikasyonları arasında yer almakta olup, hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde azaltmakta ve hastaneye yatış ile amputasyon riskini artırmaktadır. Bu çalışma, DAÜ tanılı hastalarda ayak öz bakım davranışlarını ve diyabet öz-yönetim becerilerini değerlendirmeyi ve bu uygulamaların önemine yönelik farkındalık oluşturmayı amaçlamıştır.
Gereçler ve Yöntem: Kesitsel ve gözlemsel nitelikteki bu çalışma, üçüncü basamak bir hastanenin Sualtı ve Hiperbarik Tıp ile Diyabetik Ayak Polikliniklerine başvuran 228 diyabetik ayak ülserli hasta ile yürütülmüştür. Katılımcıların demografik özellikleri, klinik verileri ve yara ile ilişkili değişkenleri kaydedilmiştir. Diyabet Öz-Yönetim Ölçeği (DÖYÖ) ve Diyabetik Ayak Öz Bakım Davranışları Ölçeği (DAÖBDÖ), yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS v25.0 programı ile yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 63,1±10,5 yıl olup %72,4’ü kadındır. Hastaların %55,3’ü diyabetik ayak nedeniyle cerrahi geçirmiş, %38’i Wagner evre 4 yaraya sahiptir. Ortalama DÖYÖ puanı 6,6±1,7, medyan DAÖBDÖ puanı ise 28,0 (IQR: 9,0) olarak bulunmuştur. Eğitim düzeyi ile her iki ölçeğin alt boyut puanları arasında anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,001). Diyet kontrol puanı, cerrahi geçirenlerde ve Wagner evresi daha yüksek olanlarda daha yüksekti (sırasıyla p=0,019 ve p=0,003). Ancak, toplam DÖYÖ ve DAÖBDÖ puanları ile Wagner evresi arasında anlamlı bir korelasyon bulunmamıştır.
Sonuç: Eğitim düzeyi yüksek olan bireylerde öz bakım ve öz-yönetim davranışları daha gelişmiş olup, komplikasyonların ciddiyeti de bu davranışları etkileyebilmektedir. Hedefe yönelik eğitim programları, hasta farkındalığını artırarak daha sağlıklı davranışları teşvik edebilir, DAÜ’ye bağlı komplikasyonları azaltabilir ve sağlık bakım maliyetlerini düşürebilir. Bu alanlarda yapılacak ileriye dönük çalışmalar, yaşam kalitesi üzerindeki doğrudan etkilerin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Ampütasyon, cerrahi, ayak ülseri, öz bakım, hemşirelik
Cite this Article As : Canarslan Demir K, Turgut B, Akyuz S, Konyalioglu FS. Are diabetic patients adequately educated about their disease? Selcuk Med J 2025;41(3): 115-123

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Conflict of interest : Hayir
This article is published under the CC BY-NC 4.0 license.
Selcuk Medical Journal
2025, Vol. 41 (3)
ISSN: 1017-6616
E-ISSN: 2149-8059
Received : , Accepted : , Published Online :

References

  1. [1] Perez-Favila A, Martinez-Fierro ML, Rodriguez-Lazalde JG, et al. Current Therapeutic Strategies in Diabetic Foot Ulcers. Medicina (Mex) 2019;55:714. https://doi.org/10.3390/medicina55110714.
  2. [2] Boulton A, Armstrong D, Krisner R, et al. Diagnosis and Management of Diabetic Foot Complications. ADA Clin Compend 2018;2018:1–20. https://doi.org/10.2337/db20182-1.
  3. [3] Kim PJ, Steinberg JS. Complications of the Diabetic Foot. Endocrinol Metab Clin North Am 2013;42:833–47. https://doi.org/10.1016/j.ecl.2013.08.002.
  4. [4] Singh N. Preventing Foot Ulcers in Patients With Diabetes. JAMA 2005;293:217. https://doi.org/10.1001/jama.293.2.217.
  5. [5] Rice JB, Desai U, Cummings AKG, et al. Burden of Diabetic Foot Ulcers for Medicare and Private Insurers. Diabetes Care 2014;37:651–8. https://doi.org/10.2337/dc13-2176.
  6. [6] Magliano D, Boyko EJ. IDF diabetes atlas. 10th edition. Brussels: International Diabetes Federation; 2021.
  7. [7] Selçuk E, Erem M, Yıldırım S, et al. Risk factors and rates of revision amputation following ischemic lower major limb amputations: A 10-year retrospective analysis. Jt Dis Relat Surg 2025;36:174–81. https://doi.org/10.52312/jdrs.2025.2030.
  8. [8] Bandarian F, Qorbani M, Nasli-Esfahani E, et al. Epidemiology of Diabetes Foot Amputation and its Risk Factors in the Middle East Region: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Low Extrem Wounds 2025;24:31–40. https://doi.org/10.1177/15347346221109057.
  9. [9] Rodrigues BT, Vangaveti VN, Urkude R, et al. Prevalence and risk factors of lower limb amputations in patients with diabetic foot ulcers: A systematic review and meta-analysis. Diabetes Metab Syndr Clin Res Rev 2022;16:102397. https://doi.org/10.1016/j.dsx.2022.102397.
  10. [10] Funnell MM, Brown TL, Childs BP, et al. National Standards for Diabetes Self-Management Education. Diabetes Care 2011;34:S89–96. https://doi.org/10.2337/dc11-s089.
  11. [11] Sturt J, Whitlock S, Hearnshaw H. Complex intervention development for diabetes self‐management. J Adv Nurs 2006;54:293–303. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2006.03819.x.
  12. [12] Bakir E, Samancioglu S. Diyabetik Ayakta Öz Bakım Davranışı Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenilirliği. Karya J Health Sci 2021;2:39–43. https://doi.org/10.52831/kjhs.894403.
  13. [13] Eroğlu N, Sabuncu N. Diyabet Öz Yönetim Skalası’nın (DÖYS) Türk Toplumuna Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması Adaptation Of Diabetes Self Management Questionnaire To Turkish Society: Validity and Reliability Study 2018.
  14. [14] Schmitt A, Gahr A, Hermanns N, et al. The Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ): development and evaluation of an instrument to assess diabetes self-care activities associated with glycaemic control. Health Qual Life Outcomes 2013;11:138. https://doi.org/10.1186/1477-7525-11-138.
  15. [15] Chin Y-F, Huang T-T. Development and Validation of a Diabetes Foot Self-Care Behavior Scale. J Nurs Res 2013;21:19–25. https://doi.org/10.1097/jnr.0b013e3182828e59.
  16. [16] Powers MA, Bardsley JK, Cypress M, et al. Diabetes Self-management Education and Support in Adults With Type 2 Diabetes: A Consensus Report of the American Diabetes Association, the Association of Diabetes Care & Education Specialists, the Academy of Nutrition and Dietetics, the American Academy of Family Physicians, the American Academy of PAs, the American Association of Nurse Practitioners, and the American Pharmacists Association. Diabetes Care 2020;43:1636–49. https://doi.org/10.2337/dci20-0023.
  17. [17] Luo X, Liu T, Yuan X, et al. Factors Influencing Self-Management in Chinese Adults with Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health 2015;12:11304–27. https://doi.org/10.3390/ijerph120911304.
  18. [18] Khalooei A, Benrazavy L. Diabetes Self-management and Its Related Factors among Type 2 Diabetes Patients in Primary Health Care Settings of Kerman, Southeast Iran. J Pharm Res Int 2019:1–9. https://doi.org/10.9734/jpri/2019/v29i430241.
  19. [19] Aytemur M, İnkaya B. Investigation of Diabetes Complication Risk Perception and Diabetes Self-Management Skills in Individuals with Diabetes. Turk J Diabetes Obes 2022;6:121–30. https://doi.org/10.25048/tudod.1099172.
  20. [20] Becker J, Emmert-Fees K, Greiner G, et al. Associations between self-management behavior and sociodemographic and disease-related characteristics in elderly people with type 2 diabetes — New results from the population-based KORA studies in Germany. Prim Care Diabetes 2020;14. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2020.01.004.
  21. [21] Magee M, Bowling A, Copeland J, et al. The ABCs of Diabetes. Diabetes Educ 2011;37:95–103. https://doi.org/10.1177/0145721710392246.
  22. [22] Utli H, Vural Doğru B. The effect of the COVID-19 pandemic on self-management in patients with type 2 diabetics. Prim Care Diabetes 2021;15:799–805. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2021.07.009.
  23. [23] Alodhayani A, Almutairi KM, Vinluan JM, et al. Association between self-care management practices and glycemic control of patients with type 2 diabetes mellitus in Saud Arabia: A cross –sectional study. Saudi J Biol Sci 2021;28:2460–5. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2021.01.047.
  24. [24] Alruhaim HY, Almigbal TH, Almutairi JS, et al. The association between diabetes numeracy and diabetes self-management among Saudi adults with insulin-treated diabetes. Saudi Med J 2021;42:517–25. https://doi.org/10.15537/smj.2021.42.5.20200422.
  25. [25] Onyango JT, Namatovu JF, Besigye IK, et al. The relationship between perceived social support from family and diabetes self-management among patients in Uganda. Pan Afr Med J 2022;41. https://doi.org/10.11604/pamj.2022.41.279.33723.
  26. [26] Vincze A, Losonczi A, Stauder A. The validity of the diabetes self-management questionnaire (DSMQ) in Hungarian patients with type 2 diabetes. Health Qual Life Outcomes 2020;18. https://doi.org/10.1186/s12955-020-01595-7.
  27. [27] Ahola AJ, Groop P ‐H. Barriers to self‐management of diabetes. Diabet Med 2013;30:413–20. https://doi.org/10.1111/dme.12105.
  28. [28] Akyüz S. Elevated HbA1c level associated with disease severity and surgical extension in diabetic foot patients. Turk J Trauma Emerg Surg 2023:1013–8. https://doi.org/10.14744/tjtes.2023.08939.
  29. [29] Lecker L, Stevens M, Thienel F, et al. Validity and reliability of the German translation of the Diabetes Foot Self-Care Behavior Scale (DFSBS-D). PLOS ONE 2022;17:e0269395. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0269395.
  30. [30] Karakurt P, Kasikci M. Validity and reliability of the Turkish version of the Diabetes Self-Care Scale. Int J Diabetes Dev Ctries 2015;35:148–56. https://doi.org/10.1007/s13410-014-0252-5.
  31. [31] Hasanpour Dehkordi A, Chin Y, Huang T, et al. Psychometric evaluation of the Farsi version of the diabetes foot self‐care bahavior scale. J Foot Ankle Res 2020;13. https://doi.org/10.1186/s13047-020-00437-5.
  32. [32] Oztas B, Akyuz S, Oztas M, et al. Determination of Diabetes Health Literacy Levels of Patients Followed Up With Diabetic Foot Diagnosis: A Cross-Sectional Descriptive Study. Int J Low Extrem Wounds 2023. https://doi.org/10.1177/15347346231179523.