İdiyopatik Parkinson Hastalığında Uyku Sorunları ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişki: Türkiye'deki Çeşitli Merkezlerden Elde Edilen Bulgular

FATMA AKKOYUN ARIKAN , Sibel Canbaz Kabay , Ayşın Kısabay Ak, Ayşegül Şeyma Santaş, Ebru Ergin Bakar, Sibel Karşıdağ, Nilgün Çınar, Sude Kendirli Aslan, Hatice Tosun Kaya, Miruna Florentina Ateş, BURCU GÖKÇE ÇOKAL, FETTAH EREN, Hülya Apaydın, Zeliha Tulek, Kimya Kilicaslan, Melike Batum, Reyhan Sürmeli, Şevki Şahin , Nesrin Ergin, Gönül Akdağ, Mustafa Çetiner, EMİNE CİHAN , CANSU ŞAHBAZ PİRİNÇÇİ

  • FATMA AKKOYUN ARIKAN: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi
  • BURCU GÖKÇE ÇOKAL: SAĞLIK BAKANLIĞI ANKARA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ
  • FETTAH EREN: SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, KONYA EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİ
  • Şevki Şahin: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hamidiye Tıp Fakültesi, Nöroloji A.D. Sancaktepe Şehit Pr. Dr. İlhan Varank SUAM.
  • CANSU ŞAHBAZ PİRİNÇÇİ: ANKARA ŞEHİR HASTANESİ
  • Year : 2026
  • Vol : 42
  • Issue : 2
  •  Page : 144-150
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye'de İdiyopatik Parkinson Hastalığı (İPH) olan hastalarda uyku bozukluklarının yaygınlığının araştırılması ve bu bozuklukların hastaların uyku ve yaşam kalitesini nasıl etkilediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Türkiye'de yürütülen bu çok merkezli çalışmada, 451 IPH hastası değerlendirildi. Hastaların demografik ve klinik verileri kaydedildi. Değerlendirmeler Parkinson Hastalığı Uyku Ölçeği, Parkinson Hastalığı Anketi ve Beck Depresyon Envanteri kullanılarak yapıldı. Bulgular: IPH tanısı olan 451 hastanın ortalama yaşı 69,13±11,27 yıldı. Modifiye Hoehn Yahr Ölçeği'ne göre en sık görülen hastalık evresi %24,8 ile evre 1 iken, en az görülen evre ise %1,3 ile evre 5 idi. Hastaların %30,6’sında orta şiddette depresyon, %29,9’unda minimal depresyon, %24,6’sında hafif depresyon, %14,9’unda ise ağır depresyon saptandı. Hasta yaşı arttıkça uyku başlangıcı ve uyku faydası puanları anlamlı derecede azaldı. Hastalık süresi ve evresi arttıkça uyku kalitesinin tüm alt parametrelerinde azalma görüldü. Yaşam kalitesi alt parametreleri ve toplam puanları arttıkça depresyon puanı da artmaktaydı. Yaşam kalitesi alt parametrelerinin tümü ile depresyon arasında güçlü pozitif korelasyon vardı (p<0,001). Sonuç: Uyku bozuklukları IPH hastalarında yaygındır ve depresyon ve yaşam kalitesini büyük ölçüde olumsuz etkiler. Parkinson hastalarında uyku bozukluklarının kontrol altına alınmasıyla yaşam kalitesi artırılabilir. 
Cite this Article As : Akkoyun Arikan F, Canbaz Kabay S, Kisabay Ak A, Santas AS, Ergin Bakar E, Karsidag S, Cinar N, Kendirli Aslan S, Tosun Kaya H, Florentina Ates M, Cokal BG, Eren F, Apaydin H, Tulek Z, Kilicaslan K, Batum M, Surmeli R, Sahin S, Ergin N, Akdag G, Cetiner M, Cihan E, Sahbaz Pirincci C. Association Between Sleep Problems and Quality of Life in Idiopathic Parkinson’s Disease: Findings from Multiple Centers in Türkiye. Selcuk Med J 2026;42(2): 144-150

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Conflict of interest : The authors declare that they have no conflict of interest.
This article is published under the CC BY-NC 4.0 license.
Selcuk Medical Journal
2026, Vol. 42 (2)
ISSN: 1017-6616
E-ISSN: 2149-8059
Received : , Accepted : , Published Online :

References

  1. 1. Ulusoy E.K, Ayar E, and Bayındırlı D. İdiopatik Parkinson Hastalığında Yüzde Duygu Tanıma ve Ayırt Etme Bozukluğu. Turkish Journal of Neurology/Turk Noroloji Dergisi. 2015. 21(1).
  2. 2. Iranzo A, Valerie C, Fantini ML, Laura Perez-Carbonell L, et al. Sleep and sleep disorders in people with Parkinson's disease. The Lancet Neurology,September 2024; p: 925-937.doi: 10.1016/S1474-4422(24)00170-4
  3. 3. Ferreira J J, Galitzky M, Montastruck J L, et al. Sleep attacks and Parkinson's disease treatment. The Lancet. 2000; 355(9212): 1333-1334. doi: 10.1016/S0140-6736(00)02119-X
  4. 4. Clarenbach, P. Parkinson's disease and sleep. Journal of Neurology. 2000; 247(4): IV20-IV23. doi:10.1007/PL00022915
  5. 5. Sławek J, Derejko M, Lass P. Factors affecting the quality of life of patients with idiopathic Parkinson's disease-a cross-sectional study in an outpatient clinic attendees. Parkinsonism & related disorders. 2005; 11(7): 465-468. doi:10.1016/j.parkreldis.2005.04.006
  6. 6. Shearer J, Green C, Counsell C E, et al. The impact of motor and non motor symptoms on health state values in newly diagnosed idiopathic Parkinson’s disease. Journal of Neurology. 2012; 259(3): 462-468. doi: 10.1007/s00415-011-6202-y
  7. 7. Güler S, Caylan A, Turan F N, et al. Prevalence and Clinical Features of Idiopathic Parkinson's Disease in Western Turkey. Noro Psikiyatr Ars. 2022; 59(2): 98-104. doi: 10.29399/npa.27486
  8. 8. Goetz C G, Poewe W, Rascol O, et al. Movement Disorder Society Task Force report on the Hoehn and Yahr staging scale: status and recommendations the Movement Disorder Society Task Force on rating scales for Parkinson's disease. Movement disorders. 2004; 19(9): 1020-1028. doi: 10.1002/mds.20213
  9. 9. Say B, Tunç T, İnan L E. Reliability and validity of the Turkish version of Parkinson's Disease Sleep Scale. Neurology Asia. 2019; 24(1):41-48
  10. 10. Kayapinar T. Parkinson hastalığı yaşam kalitesi anketi (pdq-39) güvenirlik ve geçerlik çalışması. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. 2018.
  11. 11. Hisli N, Beck Depresyon Ölçeği’nin bir Türk örnekleminde geçerlilik ve güvenilirliği. Psikoloji Dergisi.1988; 6(22): 118-122.
  12. 12. Menza M, Dopkin R, Marin H, et al. Sleep disturbances in Parkinson's disease. Movement Disorders. 2010; 25(S1): 117-122. doi:10.1002/mds.22788
  13. 13. Howell M, Avidan AY, Nancy Foldvary-Schaefer N, et al. Management of REM sleep behavior disorder: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2023; Apr 1;19(4):759-768. doi: 10.5664/jcsm.10424
  14. 14. Wetter T, Collado-Seidel V, Yassouridis A, et al. Sleep and periodic leg movement patterns in drug-free patients with Parkinson's disease and multiple system atrophy. Sleep-New York. 2000; 23(3): 361-368.doi:10.1093/sleep/23.3.1c
  15. 15. Martinez‐Martin P, Jeukens-Visser M, Lyons K, et al. Health‐related quality‐of‐life scales in Parkinson's disease: critique and recommendations. Movement Disorders. 2011; 26(13): 2371-2380. doi: 10.1002/mds.23834
  16. 16. Karlsen K H, Tandberg E, Arsland D, et al. Health related quality of life in Parkinson&disease: a prospective longitudinal study. Journal of Neurology, Neurosurgery &Psychiatry. 2000; 69(5): 584. doi: 10.1136/jnnp.69.5.584
  17. 17. Connolly B S and A E Lang. Pharmacological treatment of Parkinson disease: a review. Jama. 2014; 311(16): 1670-1683. doi:10.1001/jama.2014.3654
  18. 18. Valko P O, Waldvogel D, Weller M, et al. Fatigue and excessive daytime sleepiness in idiopathic Parkinson’s disease differently correlate with motor symptoms, depression and dopaminergic treatment. European journal of neurology. 2010; 17(12): 1428-1436. doi: 10.1111/j.1468-1331.2010.03063.x
  19. 19. Skidmore F M, Yang M, Baxter L, et al. Apathy, depression, and motor symptoms have distinct and separable resting activity patterns in idiopathic Parkinson disease. Neuroimage. 2013; 81: 484-495. doi:10.1016/j.neuroimage.2011.07.012
  20. 20. Aarsland D, Pahlhagen S, Ballard C, et al. Depression in Parkinson disease—epidemiology, mechanisms and management. Nature Reviews Neurology. 2012; 8(1): 35-47. doi:10.1038/nrneurol.2011.189
  21. 21. Ryan M, Eatmon C V, and Slevin J T. Drug treatment strategies for depression in Parkinson disease. Expert Opinion on Pharmacotherapy. 2019; 20(11): 1351-1363. doi: 10.1080/14656566.2019.1612877