Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Hastalarda Sigara Bırakma Başarı Öngörüsünü Etkileyen Faktörler

Amaç: Sigara, neden olduğu hastalıklar ve ölümler nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Her klinik görüşmede sigara içme durumu sorgulanmalı ve sigara içen hastalara sigara bırakma önerilmelidir. Aile hekimleri, hastaların ilk temas noktası olmaları, bakımın sürekliliğini sağlamaları ve koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik vermeleri nedeniyle tütün bağımlılığı ile mücadelede benzersiz bir konumdadır. Sunulan çalışmada aile sağlığı merkezine başvuran hastalarda sigara bırakma başarısının öngörülmesine etki eden faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı tipteki çalışmanın evrenini Konya’nın Karatay ilçesine bağlı bir aile hekimliği birimine kayıtlı hastalar oluşturmaktadır. Gönüllülük esasına göre toplam 292 katılımcı tarafından doldurulan anket formlarının verileri analiz edildi. Anket formunda sosyo demografik özellikler, sigara kullanımı ile ilgili sorular, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) ve Sigara Bırakma Başarı Öngörüsü (SBBÖ) Ölçeği yer aldı.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 33,11±12,42 (en düşük:18; en yüksek:72) yıl, %41,4'ü (n=121) yüksek derecede nikotin bağımlısı ve %57,5'ine (n=168) bir doktor tarafından sigarayı bırakmaları önerilmişti. SBBÖ Ölçeği toplam puan ortalaması 33,96±7,67 (en düşük:13; en yüksek:50) idi. Kadınlar, 45 yaş ve üzeri, evliler, çocuk sahibi olanlar, nikotin bağımlılığı düşük olanlar, daha önce sigarayı bırakmayı denemiş ve bir doktor tarafından sigarayı bırakması önerilmiş olan katılımcıların kendi kategorilerindeki ortalama puanları diğerlerine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti (p<0,05). SBBÖ Ölçeği toplam puanı ile Fagerström Bağımlılık Testi toplam puanı arasında orta düzeyde negatif bir korelasyon bulunmuştur (r=-272; p=<0,001).
Sonuç: Katılımcıların sigara bırakma başarı öngörüsü puanları orta düzeyde bulunmuş olmasına rağmen, daha önce bir doktor tarafından bırakma tavsiyesi almış hastaların sigara bırakma başarısının daha yüksek olduğunun öngörülmesi önemli bir bulgudur. Sigara bırakma oranlarını artırmak için birinci basamak sağlık hizmetlerinin tütün kontrolünde aktif bir rol oynaması önemlidir.