Çocuklarda Valproat ve Karbamazepin Monoterapisinin Lökosit Alt Tipleri ve Nötrofil-Lenfosit Oranı Üzerine Etkileri

Amaç: Epilepsili hastalarda kullanılan nöbet önleyici ilaçların lökopeni ve nötropeni gibi yan etkileri yakından bilinmekle birlikte, lökosit alt tipleri üzerine etkileri iyi bilinmemektedir. Lökosit alt tiplerindeki değişiklikler, vücudun enflamasyon durumunu değerlendirmek için de kullanılmaktadır. Nötrofilin lenfosite oranı (NLR), bu amaçla son yıllarda yaygın kullanılan indekslerdendir. Bu çalışma, iyi bilinen nöbet önleyici ilaçlardan valproat (VPA) ve karbamazepinin (KBZ) monoterapisinin lökosit alt tipleri ve NLR üzerine etkileri ve bu etkinin serum ilaç düzeyleriyle ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntemler: İdiopatik epilepsili, KBZ (n=25) veya VPA monoterapisi (n=62) başlanan, tedavi öncesi ve sonrasındaki ilk 1- 6 ay (T1) ve 9-18 ayda (T2) tam kan sayımı incelemesi ve en az bir kez eş zamanlı serum ilaç düzeyi değerlendirilmiş olan hastaların verileri, retrospektif olarak incelendi. Veriler, lökosit, nötrofil, lenfosit ve monosit sayı ve yüzdeleri ve eşzamanlı bakılan serum anti-nöbet ilaç düzeylerini içerdi. Serum ilaç düzeylerinin değişkenlerle ilişkisi, VPA grubunda 130, KBZ grubunda 30 eş zamanlı ölçümle değerlendirildi.
Bulgular: VPA grubunda, tedavi öncesine göre, T1 döneminde, nötrofil sayısı ve NLR’de azalma saptandı (p=0.026, p=0.038). Buna karşın lenfosit ve monosit oranında artış oldu (p=0.015, p<0.001). KBZ grubunda anlamlı değişiklik yoktu. Serum VPA düzeyleri monosit sayısı ile (r=0.2, p=0.022) pozitif korelasyon gösterdi. Serum KBZ düzeyleri nötrofil sayısı (r=-0.574, p=0.001) ve NLR ile (r=-0.413, p=0.023) negatif korelasyon gösterdi.
Sonuç: VPA monoterapisinin NLR oranında anlamlı baskılanmaya neden olması, antienflamatuar etki gösterdiğini desteklemektedir. Serum KBZ düzeylerinin NLR ile negatif korelasyonu, KBZ’nin NLR üzerine dozla ilişkili olarak benzer etkisinin olabileceğini düşündürmüştür. Bu etkilerin dikkate alınması, epilepsili çocuklarda uygun ilaç seçiminde fayda sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Karbamazepin, nötrofil-lenfosit oranı, lökosit alt grupları, valproat