Konya Bölgesinde Multipleks Ligasyon Bağımlı Prob Amplifikasyonu Aracılığıyla Alfa Talaseminin Moleküler Karakterizasyonu: Tek Merkez Çalışması

Amaç: Alfa talasemi, hipokrom mikrositer anemi ile karakterize, klinik fenotipi asemptomatikten lethal anemiye kadar değişkenlik gösteren, otozomal resesif kalıtılan bir hastalıktır. Alfa talasemi, %85 oranında HBA1 veya HBA2 genlerinin delesyonundan, %15 oranında ise nondelesyonel dizi değişimlerinden kaynaklanmaktadır. Biz de çalışmamızda alfa talasemi ön tanılı hastalarda Multipleks Ligasyon-bağımlı Prob Amplifikasyon (MLPA) yöntemiyle yaptığımız delesyon-duplikasyon analizi sonuçlarını sunmayı amaçladık.
Materyal and Metod: Çalışmamıza 2021-2023 yılları arasında alfa talasemi ön tanısıyla Çocuk Hematoloji bölümünde takip edilen ve Tıbbi Genetik polikliniğine yönlendirilen 29 hastanın (16 kız, 13 erkek) MLPA yöntemiyle belirlenen alfa globin kopya sayısı varyasyonları geriye dönük olarak incelendi ve MLPA’da delesyon saptanan hastaların hemogram parametreleri ve hemoglobin elektroforezi bulgularıyla genotip-fenotip korelasyonu yapıldı.
Bulgular: Alfa talasemi ön tanısı ile başvuran hastaların 15 (%51.7)’inde delesyon saptandı. Delesyon saptanan olguların 11’inde(7 kız, 4 erkek) bir α-globin gen kopyasında delesyon saptanırken; 4’ünde(3 kız, 1 erkek) ise iki α-globin gen kopyası delesyona uğramış olarak bulundu. Hastalarda en sık (%36.7) −α3.7 delesyonu gözlendi ve tespit edilen diğer delesyonlar arasında −α20.5 (%16.7), –αMED-1 (%6.6) delesyonları yer almaktaydı. İki olguda −α3.7 delesyonunun farklı formları [-α3,7(A)/- α3,7(D), -α3,7(D)/-α3,7(F)] biallelik olarak gözlenirken, bir olguda -α3,7(D) ile birlikte (-α)20,5 biallelik delesyonu ve diğer bir vakada ise -α3,7(D) delesyonuna ek olarak dizi analizi ile HBA1 geninde p.Gly60Asp patojenik varyantı saptandı.
Sonuç: Alfa talasemi etiyolojisinden % 85 oranında α-globin genlerinin delesyonu sorumlu olduğundan; MLPA analizi ile moleküler genetik tanı oranı oldukça yüksektir. MLPA analizi normal olan veya saptanan α-globin gen kopya sayısının fenotipik bulguları açıklamadığı alfa talasemi olgularında HBA1 ve HBA2 genlerinin dizi analizi ile incelenmesi gerektiği akılda tutulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Alfa talasemi, delesyon, MLPA, amplifikasyon