Hipersensitivite Pnömonisinde Sistemik İnflamatuar Yanıt İndeksi (SIRI): Klinik Seyir ve Mortalite ile İlişkisi

Amaç: Hipersensitivite pnömonisi (HP), reversibl inflamasyondan ilerleyici fibrozise kadar değişen bir seyir gösterebilen intersitisyel akciğer hastalığıdır. Hastalık
fenotipinin ve prognozunun öngörülmesine yönelik güvenilir biyobelirteçlerin tanımlanması günümüzde önemli bir klinik gereksinimdir. Bu çalışmada, Sistemik
İnflamatuar Yanıt İndeksi’nin (SIRI) HP'deki prognostik değerinin değerlendirilmesi ve klinik parametreler, solunum fonksiyonları ile mortalite arasındaki ilişkilerinin
araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: 2014–2022 yılları arasında HP tanısı alan 73 hastanın retrospektif verileri analiz edilmiştir. Hastalar, klinik, radyolojik ve histopatolojik
bulgulara göre fibrotik ve non-fibrotik olarak sınıflandırılmıştır. Hematolojik inflamatuar parametreler (Nötrofil/lenfosit oranı (NLR), monosit/lenfosit oranı (MLR) ve
SIRI hesaplanmıştır. Kaplan–Meier ve Cox regresyon analizleri ile sağkalım ve mortaliteye etki eden bağımsız değişkenler değerlendirilmiştir.
Bulgular: SIRI düzeyleri, fibrotik HP fenotipinde hastalarında ve takip sürecinde hayatını kaybedenlerde anlamlı şekilde daha yüksekti. SIRI, inflamatuar belirteçler
ile pozitif, pulmoner fonksiyon parametreleri (Zorunlu Vital Kapasite), Karbonmonoksit Difüzyon Kapasitesi (DLCO%)) ve 6 dakikalık yürüme mesafesi ile negatif
korelasyon gösterdi. ROC analizi ile SIRI’nin fibrotik HP’yi ayırt etmede (AUC = 0,858) ve mortaliteyi öngörmede (AUC = 0,932) yüksek tanısal doğruluğa sahip olduğu
gösterildi; mortalite için optimal kesme değeri ise 1,92 olarak belirlendi. Kaplan–Meier sağkalım eğrileri, SIRI >1,92 olan hastalarda sağkalımın anlamlı şekilde daha
kısa olduğunu gösterirken, Log-Rank testi bu farkı doğruladı (ortalama sağkalım süresi 74,6 ± 3,2 ay vs. 127,7 ± 2,9 ay; p < 0,001). Çok değişkenli Cox regresyon
analizinde ise fibrotik fenotip, azalmış DLCO% ve SIRI >1,92 mortalitenin bağımsız belirleyicileri olarak bulundu.
Sonuç: SIRI, sistemik inflamasyonun kantitatif bir göstergesi olup, HP hastalarında hastalık şiddeti ve mortalite riskinin öngörülmesinde anlamlı bir biyobelirteç olarak
değerlendirilebilir. Rutin klinik kullanıma entegrasyonu için daha fazla kanıta ihtiyaç duyulmakla birlikte, risk sınıflaması, fibrotik progresyonun erken saptanması ve
uzun dönem yönetim stratejilerinin belirlenmesinde destekleyici bir araç olarak potansiyel taşıyabilir.